Wie nomineer jij voor de Martine Vonkprijs?

Ken jij een christen die zich onvermoeibaar inzet voor de natuur, voor een schoner milieu, het liefst op een stukje grond ergens in Nederland? Iemand die impact maakt, moed toont, zich onderscheidt door een innovatief idee, een goed plan, een inspirerend verhaal? Nomineer die persoon (het mag ook een organisatie zijn) dan voor de Martine Vonkprijs.

Wat is de Martine Vonkprijs?

De Martine Vonkprijs is een aanmoedigingsprijs voor een individu of organisatie die zich op onderscheidende en innovatieve wijze inzet voor een zorgzame omgang met de schepping. Met deze prijs willen de Martine Vonk Stichting en GroenGelovig mensen inspireren tot nieuwe stappen naar een eerlijke en groene wereld. De prijs is vernoemd naar de milieudeskundige Martine Vonk, die in 2019 op 45-jarge leeftijd overleed. Zij zette zich tijdens haar leven onvermoeibaar in voor christelijk-ecologisch denken en handelen. Ze was daarin een echte pionier en een inspirerend voorbeeld voor veel christenen.

De prijs: wij planten een boom!

Het bestuur van de Martine Vonkstichting beoordeelt de inzendingen en de winnaar krijgt, naast een eervolle vermelding en publiciteit, een boom. De boom wordt geplant bij de winnaar in de tuin of, als dat niet mogelijk is, in een natuurgebied van A Rocha Nederland.

De winnaar wordt bekend gemaakt tijdens het GroenGelovig-event op 18 oktober 2025.

Nomineer voor 25 september

Stuur voor 25 september een mail naar contact@martinevonkstichting.nl. Vermeld naast de naam en het verhaal van de genomineerde ook waarom die persoon of die organisatie jou zo inspireert.

Wie verdient volgens jou deze bijzondere aanmoedigingsprijs?

Boekentips voor de zomer!

De zomer: hét moment om je blikveld te verbreden, kennis te verzamelen, je te verwonderen en je te laten inspireren. We hebben een aantal boeken voor je op een rij gezet. Niet alle boeken zijn vanuit een christelijke basis geschreven.

Voor kinderen:

  • Nature Journal Ontdek, verwonder en geniet van Gods schepping. Jitske van Dieren-Geertsema. Een leuk en leerzaam doe-boek voor buiten voor 8 tot 88 jaar. Jitske neemt je stap voor stap mee met leuke opdrachtjes en duidelijke uitleg om meer over de natuur te ontdekken.
  • Struinen door de schepping Bijbels natuurboek. Hanna Holwerda. Veelzijdig doeboek met proefjes en opdrachten voor elke habitat en elk seizoen
  • Het geheime dagboek van Eco-girl Christi, Petra Crofton. Christi heeft een grote passie voor de schepping en het klimaat. Ze schrijft erover in haar groene blogs, maar niet iedereen is daar blij mee. En als ze met de klas een reis wint naar Ecuador, wil ze met de boot in plaats van met het vliegtuig. Een grappig, leerzaam en uitdagend boek tot de laatste bladzijde!
  • Supergroen Helden en schurken van het voedselbos. Thijs Goverde.Leuk en grappig verhaal over verschillende planten en hun eigenschappen, vanaf een jaar of 10. Zeker ook leuk voor volwassenen!
  • Het verborgen leven van bomen voor kinderen Peter Wohlleben. Kindervariant op het bekende boek van Peter Wohlleben. Ontdek hoe bomen, dieren en planten samen een wonderbaarlijke en spannende wereld vormen!

Voor volwassenen:

  • Nature Journal Ontdek, verwonder en geniet van Gods schepping. Jitske van Dieren-Geertsema. Een leuk en leerzaam doe-boek voor buiten voor 8 tot 88 jaar. Jitske neemt je stap voor stap mee met leuke opdrachtjes en duidelijke uitleg om meer over de natuur te ontdekken.
  • Het groene hart van het geloof, Dave Bookless. Dave Bookless is theoloog binnen A Rocha en legt in dit compacte boekje helder uit waarom je je juist als christen goed voor de schepping moet zorgen.
  • Klimaatcrisis kent geen grenzen De Afrikaanse stem in de strijd om klimaatrechtvaardigheid – Vanessa Nakate – ook spreker op Groengelovig – presenteert een nieuwe globale visie voor de klimaatbeweging gebaseerd op veerkracht, duurzaamheid en oprechte rechtvaardigheid, en vertelt daarnaast het inspirerende persoonlijke verhaal van een jonge vrouw die haar stem vond in de klimaatstrijd.
  • Hoop voor de aarde – Katharine Hayhoe. Hayhoe, wetenschapper en christen, spoort de lezer aan om werk te maken van het klimaat en daarbij de hoop niet te verliezen. Feiten, actie en hoop!
  • Tot in de hemel – Richard Powers. Tot in de hemel is het verhaal van negen mensen die de wereld van de bomen leren zien – en horen. Een verrassende fusie van natuurwetenschap en literatuur, een monumentale roman over bomen en mensen. Het is een meeslepende vertelling over activisme en verzet, en tegelijkertijd een loflied op een wereld naast de onze.
  • Een vlecht van heilig gras, Hoe de natuur, wetenschap en traditionele kennis ons leren respectvol met de aarde om te gaan. Robin Wall Kimmerer. Bijzonder boek van een Amerikaanse op zoek naar de natuurkennis van haar native american roots. Voor ware duurzaamheid moeten we ons opnieuw verbinden met de natuur.
  • Planten van hier  Praktijkboek voor een duurzame leefomgeving met inheemse flora. Dit boek bundelt kennis en inspiratie rondom onze inheemse flora en toont overtuigend de voordelen van een gevarieerd en natuurrijk groen landschap: voor onszelf, de biodiversiteit en onze economie.
  • Verweven leven: de verborgen wereld van schimmels. Merlin Sheldrake. Hoe meer we te weten komen over schimmels en de rol die ze spelen in de natuur, des te meer wordt ons begrip over leven, het concept individualiteit en zelfs onze opvatting over intelligentie op zijn kop gezet.

Vacature: Penningmeester

Ben jij financieel onderlegd én heb je een groen hart? Dan is deze bestuursfunctie iets voor jou.

A Rocha Nederland zoekt een betrokken en deskundige penningmeester die bij wil dragen aan het herstel van Gods schepping.

De rol van Penningmeester
Als penningmeester ben je binnen ons vierkoppige bestuur verantwoordelijk voor de financiële gezondheid van onze stichting. Je werkt nauw samen met de directeur van de stichting en hebt een belangrijke stem in de financiële en organisatorische strategie van A Rocha Nederland. Je combineert inhoudelijke deskundigheid met een passie voor de schepping.

Lees de hele vacature hier.

‘Door je te verbinden aan een plek, oefen je in thuis zijn.’

Annemarthe Westerbeek is lid van de lokale A Rocha-groep Utrecht.

Illustratie: Marianne de Fouw

Vijf jaar geleden begon ik samen met twee anderen een lokale groep van A Rocha in Utrecht. A Rocha Nederland is een christelijke natuurbeweging voor mensen met een groen hart. Met lokale groepen zetten we ons in voor biodiversiteit en steken we onze handen uit de mouwen.

Toen ik met A Rocha Utrecht begon, was mijn hart al wel groen maar was ik nog helemaal niet zo overtuigd van deze manier van werken. Ik dacht: er is toch veel meer mogelijk dan alleen maar met elkaar in een stuk natuur aan het werk gaan? En lang niet iedereen is daarvoor te porren. Nee, wij gingen het anders doen want we wilden een bredere groep mensen in Utrecht en in de Utrechtse kerken aanspreken, en een groter bereik hebben. We organiseerden inspiratieavonden, stiltewandelingen en cleanups met Utrechtse kerken in hun eigen omgeving.

Tot twee jaar geleden, toen we met een betrokken groep mensen een kijkje gingen nemen op wat we nu ‘ons land’ noemen. Klaas-Hemke, die al lang bij A Rocha Nederland betrokken is, kwam met de suggestie om met elkaar eens hier in dit stukje natuur te gaan kijken. Eigenlijk kwam dit voorstel precies op het goede moment, omdat de energie om cleanups te organiseren was verdwenen en we merkten dat het lastig was om mensen en kerken te motiveren om daaraan mee te doen.

Bij aankomst zagen we dat het gebied volstond met bramen, brandnetels en omgevallen bomen. Maar eenmaal te midden van het hoge riet, in een veld vol wilde orchideeën, werd ik direct verliefd op dat stukje grond. Het voelde als een warm welkom. Nu, twee jaar later, ga ik nog steeds met veel plezier naar ‘ons land’ toe. We hebben het een naam gegeven: Dwelfsloot − naar de restanten van een historische sloot in het gebied. Ik zie mijn kinderen daar genieten als ze in bomen klimmen, kikkers en padden vangen, of kletsnat worden van de sloot of het natte land. Mensen die elkaar normaliter niet tegen zouden komen, gaan met elkaar aan het werk en hebben mooie, betekenisvolle gesprekken. De oudste van onze groep is boven de zeventig en de jongste nog geen twee. Verschillende generaties samen aan het werk. In de zomer was een van mijn kinderen aan werk met Piet, een nieuwe vrijwilliger. Ze hadden even kennisgemaakt en gingen samen aan de slag. Ik luisterde hun gesprekje af: ‘Weet jij hoe deze lange paarse bloemen heten?’ vroeg Piet en ik hoorde aan zijn stem dat hij verwachtte van niet. Maar het tegendeel bleek: ‘Ja, dat is kattenstaart!’ riep mijn zoontje dolenthousiast. Samen leren, van de natuur en van elkaar, dat is van onschatbare waarde en dat gebeurt zomaar op een zaterdagochtend op ‘ons land’.

‘Je verbinden aan een lokaal stukje grond’ − mijn blik hierop is radicaal veranderd. Je verbinden aan een plek is een oefening in thuis zijn, in zorgen voor én samen met anderen − het is een oefening in weer opnieuw leren houden van wat gegeven is. Het verbindt je met de schepping, met de ander én met God.

Deze tekst is ook verschenen in het boek ‘Samen genieten van genoeg’. Theanne Boer maakte met behulp van enthousiaste denkers en doeners een inspirerend boek over het gedachtengoed van Martine Vonk en de uitwerking daarvan in de praktijk. Of je nu in een woongroep of in een rijtjeshuis woont: samen genieten van genoeg kan overal en altijd. 

Vegetatiekartering op Schor Alteklein

Sinds 2020 houd ik mij beroepsmatig met het karteren van vegetatie bezig. Dat bracht mij op het idee om adoptiegebied Schor Alteklein op Tholen – waar ik dichtbij woon en vanuit A Rocha Zeeland als beheerder bij betrokken ben – qua vegetatie in kaart te gaan brengen.

Door Wijnand Lammers, A Rocha Zeeland

Afbeelding 1. Luchtfoto van schor Alteklein bij Tholen. Hierop zijn verschillende vegetatieklassen te zien (O. Hoornweg)

Wat is een vegetatie?

Planten groeien niet zomaar willekeurig bij elkaar, maar vormen een samenhangende gemeenschap. Ze zijn met elkaar gebonden aan overeenkomende omstandigheden, qua grondsoort, waterhuishouding en beheer. Daarom zegt een plantengemeenschap veel meer over lokale omstandigheden dan een individuele plantensoort.

De Rode klaver bijvoorbeeld komt in meer dan 80 verschillende plantengemeenschappen voor, dus onder zeer uiteenlopende omstandigheden. Als je Rode klaver echter tegenkomt op een dijk, samen met bijvoorbeeld Glanshaver, Groot streepzaad, Grote bevernel en Beemdkroon, dan weet je dat je te maken hebt met een bepaalde plantengemeenschap (hier gaat het om de zogeheten Glanshaver-associatie) en dat de bodem bestaat uit kalkrijke lichte zavel. Ook weet je dan dat het beheer bestaat uit maaien en afvoeren. De plantensociologie bestudeert de samenhang tussen soorten en heeft de vegetatie van Nederland ingedeeld van grof naar gedetailleerd, respectievelijk naar klasse, orde, verbond en associatie; dit laatste is de eigenlijke plantengemeenschap. De associatie wordt soms nog verder onderscheiden, tot op het niveau van de sub-associatie.

Onder meer als gevolg van de verarming van de flora, zijn plantengemeenschappen vaak niet meer compleet aanwezig: de kop en de staart ontbreken als het ware. Dan spreek je over rompgemeenschappen. Elke gemeenschap (associatie) heeft een naam en een code gekregen, die de gemeenschap onderscheiden en verwantschap met andere gemeenschappen uitdrukken.

Het onderzoek

Bij het karteren van vegetatie tekenen onderzoekers in het veld vlakken met een overeenkomende vegetatie, digitaal op een kaart in. Deze vlakken krijgen vervolgens een naam, bijv. ‘Type van Glanshaver en Rode klaver’ wanneer de genoemde soorten het beeld bepalen van de vegetatie ter plaatse. Vervolgens maken we van zo’n onderscheiden type opnamen. We noteren van een representatief gedeelte alle soorten, met de mate van voorkomen. Thuis, bij de warme kachel, analyseren we deze opnamen en met behulp van beschikbare literatuur en digitale hulpmiddelen vertalen we die naar een door de wetenschap omschreven plantengemeenschap. Van de ingetekende vegetatietypen maken we vervolgens vegetatiekaarten. Die kaarten komen met de beschrijving van de aangetroffen vegetatietypen en informatie over de werkwijze in een rapport terecht. Begin 2025 heb ik het rapport van de vegetatiekartering van Schor Alteklein op deze manier gemaakt.

Type van Wilde peen en Pastinaak, waarin veel Moeraswespenorchis voorkomt; een uitzonderlijke combinatie (W. Lammers)

 Vegetatie van Schor Alteklein

Wat opvalt is dat de ruimtelijke verscheidenheid van het gebied tot uiting komt in het voorkomen van een groot aantal plantengemeenschappen. Zo zijn er op een oppervlakte van nog geen 5 ha zo’n 40 verschillende lokale vegetatietypen aangetroffen, die vertaald zijn naar 19 landelijke plantengemeenschappen, behorend tot 12 vegetatieklassen. Je kunt de ligging en de benaming van die klassen zien op onderstaande vereenvoudigde vegetatiekaart. Het beheer van A Rocha heeft aan deze variatie in hoge mate bijgedragen. Zo is er door de aanleg van een poel met flauwe oevers een plantengemeenschap ontstaan, die kenmerkend is voor plekken die in het winterhalfjaar onder water staan, op plaatsen met een zout verleden. Het maaien van de matig voedselrijke graslanden met orchideeën heeft geleid tot ontwikkeling van een lokaal vegetatietype, waarvoor de combinatie van Moeraswespenorchis met soorten van matig voedselrijk grasland als Glanshaver, Wilde peen en Pastinaak kenmerkend is. Hierin wijkt Schor Alteklein sterk af van het landelijke beeld. Door het kleinschalige beheer voort te zetten, hopen we de verscheidenheid in vegetatietypen verder te vergroten en de eigenheid van het schor te versterken.

Vereenvoudigde vegetatiekaart met ligging van de gekarteerde klassen (Dactylis B.V.)

A Rocha Dronten – samenwerken, ringslangen en BioBlitz

A Rocha Dronten is zo’n vier jaar geleden gestart en bestaat uit een kleine kerngroep met daaromheen een flinke groep belangstellenden die regelmatig onze activiteiten bezoekt.

In de afgelopen jaren hebben we de samenwerking gezocht met allerlei andere groene organisaties in de gemeente Dronten. Zo zijn we samen met Stichting Participatie Wisentbos, Landschapsbeheer Flevoland en Staatsbosbeheer betrokken in het Wisentbos. Het Wisentbos is een mooi bosgebied aan de rand van Dronten, langs de Lage Vaart. Het heeft zich de laatste jaren flink ontwikkeld en er is veel aandacht voor het ondersteunen en vergroten van de biodiversiteit. Hierin mag ook A Rocha Dronten een rol spelen. Een aantal van ons is al een aantal jaren – met succes – bezig om de reuzenberenklauw terug te dringen. De reuzenberenklauw is een invasieve exoot die inheemse soorten verdringt en bovendien voor ernstige brandwonden kan zorgen.

 

Reuzenberenklauw

Ook zijn we actief in ons eigen natuurwerkdagproject. Ruim twee jaar geleden hebben we een broeihoop voor ringslangen aangelegd. De ringslang is nog geen vaste bewoner van Dronten, maar zou dat wel kunnen worden. Rondom het Lelystadse deel van de Lage Vaart worden al langere tijd ringslangen gevonden. We weten dat ze zich daar voortplanten. We willen ze de mogelijkheid bieden om zich ook in Dronten, langs diezelfde Lage Vaart, te vestigen. Een broeihoop is dan zeer geschikt als voortplantingsplek. Een broeihoop is opgebouwd uit een grote hoeveelheid plantaardig materiaal met veel mogelijkheden om er tussen te kruipen. We gebruiken dan ook grote en kleine takken, paardenmest en snoeimateriaal om een hoop te bouwen van wel drie vierkante meter en met een hoogte van meer dan anderhalve meter. Ringslangen leggen hun eieren in het composterende plantaardig materiaal. Het composteringsproces zorgt voor de juiste temperatuur om de eieren te doen uitkomen. Bij het jaarlijks keren en aanvullen van de hoop kun je de lege eierschalen vinden. We hebben de hoop nu voor de tweede keer gekeerd en helaas nog geen eieren aangetroffen. De ervaring leert dat dit wel enige jaren kan duren. Ook andere dieren profiteren van zo’n hoop. Bij het keren tref je vele insecten en geleedpotigen, maar ook muizen en kleine roofdieren zijn mogelijk. Toch worden ook ringslangen steeds dichterbij waargenomen, dus we blijven hoop houden!

A Rocha Dronten bouwt een ringslangbroeihoop

Aankomend jaar hebben we een nieuw, uitdagend project in het Wisentbos, waarbij we opnieuw de samenwerking aangaan met veel verschillende organisaties. We starten namelijk op 1 januari met een BioBlitz: we proberen in een afgebakende periode (2025) zoveel mogelijk soorten (1000 of meer) in een afgeperkt gebied (het Wisentbos) te vinden. Dat kunnen we niet alleen, dus we doen dit in samenwerking met voornoemde organisaties, maar ook met IVN Dronten en Gemeente Dronten. We zullen meerdere publieksactiviteiten organiseren, te denken valt aan vroege vogelexcursies, vleermuizentocht, Nacht van de Nachtvlinders, paddenstoelenspeurtocht e.d. En natuurlijk kan iedereen die waarnemingen in het bos doet, die ook invoeren via www.waarneming.nl. We hopen hiermee meer mensen te enthousiasmeren voor de natuur vlakbij huis. Dat doen we onder andereo.a. door regelmatig een update van onze activiteiten via de pers te doen. Houd onze berichten in de gaten voor meer activiteiten!

De BioBitz vind je hier: https://waarneming.nl/bioblitz/16321/bioblitz-wisentbos-2025/

 

Bioblitz in het Waterloopbos

Een inspirerende ontmoeting op de biodiversiteitstop in Colombia

Peter Jan de Vries is Adviseur zorg voor de schepping en namens A Rocha Nederland aanwezig op de Biodiversiteitstop COP16. Hij deelt hier zijn ervaringen met ons.

"Ik ben maar klein en zwak, net als een mosterdzaadje. Maar in Jezus' kracht mag ik opkomen voor gerechtigheid."

Wara Iris Ruiz Condori

“Ik had nooit gedacht dat ik eens mee zou doen met een biodiversiteits COP, en niet alleen als inheemse, maar ook als christen. Ik kan hier helemaal mezelf zijn en God heeft dat zo geleid.” Ik spreek met Wara Iris Ruiz Condori van de Aymara bevolkingsgroep in Bolivia. Ze is 27 jaar en Project Coördinator voor Indigenous Peoples Rights International (IPLC). Ze is hier als spreekbuis van vervolgde milieuactivisten.

Wara Ruiz komt uit een dorpje op 3800m hoogte. Daar wordt het vanwege klimaatverandering steeds droger. Ze heeft bedrijfskunde gestudeerd, is als kok gespecialiseerd in lokale gerechten, houdt zich al heel lang bezig met allerlei milieuvraagstukken en is zo uiteindelijk mee gaan doen op het internationale niveau van de klimaattop.

“Dat was wel een leerschool in belangenbehartiging. Bij de Aymara wordt alles gemeenschappelijk gedaan en besloten, maar op het internationale niveau heerst een andere dynamiek en spelen hele andere machtsverhoudingen een rol, vooral economische. Dat was soms heel frustrerend. Taal was een barrière, maar ook het feit dat ik inheemse ben. Men verwacht niet dat je de onderwerpen begrijpt en beheerst en volwaardig mee kunt doen.”

Sinds een jaar werkt ze voor de IPLC. Deze stichting stelt fondsen beschikbaar om milieuactivisten te beschermen en de nodige rechtshulp te geven. In Zuid-Amerika worden veel milieuactivisten onrechtmatig vervolgd om ze monddood te maken, vooral in verband met illegale goudwinning. Daaronder zijn veel vrouwen met gezinnen en sommigen die zelfs nog een baby voeden. Wara Iris komt zo op voor hun rechten en voor die van hun land. Ze wordt sterk geïnspireerd door haar geloof en door haar grootvader. Haar grootvader is kerkleider en heeft in veel Aymara dorpjes gemeenten gesticht, waarbij de wekelijkse gemeenschapszin hoog in het vaandel staat. “Ik ben er trots op dat ik in de voetsporen mag treden van Jezus, de grootste activist ooit, en van mijn grootvader. Niet veel mensen doen dit werk en ik ben maar klein en zwak, net als een mosterdzaadje. Maar in Jezus’ kracht mag ik opkomen voor gerechtigheid.”

Vrede met de natuur

Peter Jan de Vries is Adviseur zorg voor de schepping en namens A Rocha Nederland aanwezig op de Biodiversiteitstop COP16. Hij deelt hier zijn ervaringen met ons.

Overal om me heen staan mensen, het is een zee van kleuren en vormen, een kakofonie van talen. Er zijn mensen in hele nette kleren, in pak, losjes gekleed en in traditionele kledij. Ergens in de mensenmassa zie ik de woorden ‘care for creation’ op een T-shirt staan. Het is bemoedigend om te zien dat ook de kerken hier goed vertegenwoordigd zijn en hun stem kunnen laten horen.

Samen met mensen van over de hele wereld sta ik hier te wachten om de zaal binnen te gaan waar de Biodiversiteits COP16 geopend zal worden. Het doet me denken aan Openbaring 7:9 waar staat: “Hierna zag ik en zie, een grote menigte, die niemand tellen kon, uit alle naties, stammen, volken en talen, stond vóór de troon en vóór het Lam.”
Iets om naar uit te zien en eens is het zover, maar nu zijn we nog hier in Cali, Colombia met bijna 200 landen samen en staan we voor één van de grootste uitdagingen van onze tijd, een halt toeroepen aan het verlies van natuur, ecosystemen en biodiversiteit. Op dit moment worden ongeveer een miljoen soorten met uitsterven bedreigd, voornamelijk door menselijk ingrijpen.
Tijdens de opening komen verschillende sprekers aan het woord met tussendoor dans en zang uitgevoerd door verschillende inheemse groepen. Dit brengt de nood van de natuur heel dichtbij.

Het thema van COP16 is ‘Vrede met de natuur’ en dat is een mooie slagzin, zeker vanuit de hoek van Colombia, waar al zolang zoveel mensen het slachtoffer zijn geworden van geweld tussen gewapende groepen en het leger. Ze weten hier hoe moeilijk het is om vrede te sluiten, maar ook hoe nodig dat is om verder te kunnen met elkaar. En zo moeten we als wereld ook vrede sluiten met de natuur, want we kunnen niet verder zonder elkaar.
Inheemse groepen hebben weinig stem tijdens de vergaderingen, maar zijn sterk vertegenwoordigd in nevenevenementen. Het betrekken van inheemse groepen bij behoud van ecosystemen en biodiversiteit wordt ook steeds meer als fundamenteel gezien en dat is een goede ontwikkeling.

Bid voor wijsheid voor de afgevaardigden om tijdens deze COP inderdaad gericht te zijn op ‘vrede sluiten met de natuur.’