Wintermagazine is uit

Ons nieuwe magazine is uit! Lees onder andere over hoop en herstel in de Biesbosch, een succesvol broedseizoen en van alles over appels. 

Een aards kerstdiner

Word jij er ook al moe van? Overal die dikke magazines en reclames voor de meest luxe gerechten?
Dit jaar ga ik voor “BODEM”, het jaarthema van A Rocha. Waar liggen mijn diepste herinneringen, wat wil ik in ieder geval klaarmaken?

Een maaltijd, in het geval van 25 of 26 december een diner, brengt ons samen, we praten en lachen. We praten in ieder geval over het eten! Mijn kerstdiner bestaat uit vier gangen:

Bodempje
Droge aarde met een heerlijk smeerseltje. Neem voor elke tafelgast een droge cracker en maak een hummus van aardappelen uit onze Nederlandse bodem.
Tip: de aardappelhummus van Seppe Nobels (lekkerbijons.be). 

Pastinaaksoep
Bij dit recept zal ik vertellen over mijn bezoek aan onze dochter in Ierland, want ik ga graag naar buitenlandse supermarkten. Ik kocht pastinaak, die daar volop te koop was. Langzamerhand wordt deze vergeten groente ook in Nederland herontdekt. In Ierland was het – naast de winterwortel – voedsel dat iedere Ier toch kon verbouwen of betalen in de moeilijke tijd rond 1850.

Dit is het recept: 

Smoor 500 gram pastinaak + 2 sjalotten + 1 teen knoflook + 1 theelepel karwijzaad in een klont boter. Doe er daarna 1 liter bouillon bij, laat koken en maak af met 2 eetlepels mosterd, eventueel wat peper en zout, pureren, en klaar. 

De luxere variant van Jeroen Meus vind je op Pastinaaksoep | Dagelijkse kost

Stamppot Oranjebodem
Dit kregen wij eens als diner – een bedankje voor een mooie tijd met een gast in huis. 

Je kookt in een grote pan 1 kilo winterwortelen en 1 kilo zoete aardappelen. Als alles gaar is, afgieten in een vergiet. Dan stamp je de groenten door elkaar en voeg je nog 200 gram zongedroogde tomaatjes, 200 gram zachte geitenkaas en 300 gram verse spinazie toe. De olie van de tomaatjes kun je gebruiken om er een smeuïg geheel van te maken. Warm serveren!

Mississippi Mud
Bij het toetje/dessert moet ik denken aan de natte aarde: modder. Ik zou daarvoor een Mississippi Mud maken van 24Kitchen, of een plaat brownie. Chocolade is duur op dit moment, maar Laura’s Bakery vermeldt een recept met cacao (brownies zonder chocolade) en bij de Albert Heijn vind je een vegan brownies-bakmix.

Maak er een heerlijk en eerlijk diner van met goede gesprekken in een prima sfeer. 

Janneke Roor-Karssen

Janneke is al vanaf haar veertiende betrokken bij de natuur. Eerst via de Christelijke Jeugdbond van Natuurvrienden en sinds 2010 via A Rocha Heuvelrug. Ze is sinds kort gepensioneerd leerkracht en heeft nu alle tijd voor hobby’s als koken, bloemschikken en werken in de natuur. Misschien ontmoet je haar als kok op een A Rocha Inspiratieweekend of onze natuurwerkweek in Frankrijk. Janneke verzorgt graag een duurzame kookworkshop in jouw kerk of werkgroep. Ze is bereikbaar via info@arocha.org

Succesvol broedseizoen zwarte sterns in de Schellerwade

In april 2025 zijn onze enthousiaste vrijwilligers van A Rocha Zwolle in de Schellerwade aan de slag gegaan met het plaatsen van nestvlotjes voor de zwarte stern (Chlidonias niger).

Zwarte sterns broeden graag op de drijvende waterplant krabbenscheer, maar die soort is de afgelopen jaren drastisch afgenomen. En dat brengt de zwarte stern in het nauw. Intensief beschermingswerk, waaronder het uitleggen van kunstmatige nestvlotjes, biedt uitkomst voor deze prachtige vogels. Toch is het altijd weer een verrassing in hoeverre de nestvlotjes tot broedsucces leiden. Remco Visser en Peter Jan de Vries hebben de tellingen gedaan. Er zijn 20 nestvlotjes geplaatst. Op 13 daarvan is succesvol gebroed. Er zijn 24 kuikens waargenomen, waarvan er waarschijnlijk 17 zijn uitgevlogen. Een mooi resultaat in vergelijking met de voorgaande jaren, waarin er minder broedsucces was.

Grond verbindt

In de A Rocha zomerweek gaan we kamperen en aan de slag voor de schepping. Iedere ochtend doen we onder begeleiding van de boswachter natuurwerk op de hei en in het bos. Zo helpen we de biodiversiteit.

De deelnemers van de zomerweek zijn van diverse leeftijden en komen uit het hele land. Het thema van de A Rocha zomerweek 2025 was GROND.
Ik had wel eens gehoord over Henry Mentink die in 2022 een soort pelgrimage met kruiwagen maakte. Hij liep van Varik naar het kantoor van UNESCO, met als doel de hele aarde op de erelderfgoedlijst te krijgen.
Als een symbolische daad bracht hij lopend een kruiwagen met grond van Nederland naar Parijs. Overal op zijn tocht vroeg hij aandacht voor het doel van zijn krui-tocht, en gaven mensen hem een schepje grond mee.

Die gedachte. De hele aarde als werelderfgoed. Alle grond beschermwaardig. Heilig, op een bepaalde manier. Mooi vind ik dat.
In de uitnodiging aan de deelnemers van de A Rocha zomerweek 2025 schreef ik: neem een handvol grond mee van de plek waar jij woont. Uit de tuin, uit de moestuin, uit de omgeving of het bos waar je altijd wandelt. Ze wisten niet waarom. Ze deden het toch.

In een kring zaten wij, en ik vertelde het verhaal van Henry Mentink. Iedereen mocht vertellen: welke grond heb je mee? Wat is het voor grond en wat is jouw connectie daarmee?
Er was grond uit de moestuin van Emmy uit Hengelo. Haar moestuin is als een tweede thuis. Ze verbetert haar grond, door te mulchen. Er zaten bladeren in, en ook wat schapenwol. Er was grond uit Sliedrecht. Deze familie had een eigen moestuin bij het huis. Daar waren ze mee gestopt vanwege de PFAS van Chemours, waar ze naast wonen. Er was kleigrond uit de Flevopolder, en rulle grond van de boerderij in Rheezerveen, ingebracht door een familie met een verhuizing voor de boeg. Nog iets van thuis, en iets van de boerderij die straks hun thuis wordt. Meer grond om voor te zorgen, ze kijken ernaar uit. Er was zandgrond uit Den Haag, vervuild, zelfs met stukjes glas erin. Met het verhaal van Gerrie en Roel, die met allerlei initiatieven hun wijk proberen groener te maken. Zij geloven stug dat de kleine beetjes ertoe doen, in Gods koninkrijk. Er was grond uit Nijkerk, ingebracht door Jeen. Dit is grond uit de tuin van zijn moeder. Sinds zijn vader gestorven is, zorgt Jeen voor de tuin.
De kinderen wilden het voelen, met de vingers ervaren hoe de rulle grond van de Utrechtse Heuvelrug verschilt van de klei uit de polder, en hoe de vervuilde zandgrond anders is dan de mulch uit Hengelo. Daarna hebben we de grond gemengd en er zaadjes van tuinkers op gelegd. Aan het eind van de week aten
we ervan. Het was bijzonder om de grondverhalen te horen. Ieder heeft een andere verbinding met de grond waar hij of zij leeft. Het werkte verbindend, elkaars verhaal te leren kennen.

In de bijbel schrijft de profeet Jeremia hoe we ons kunnen verbinden met de grond waarop we wonen. Het is belangrijk, zegt hij, in zijn ‘brief aan de ballingen’. Want ook als je niet op je geboortegrond leeft, is het de aarde die jou draagt en de grond die jou voedt. God zegent je op de plek waar je bent, en hij wil ook via jou voor de omgeving zorgen.

U moet huizen bouwen en daarin gaan wonen, tuinen aanleggen en er de opbrengst van eten; u moet trouwen en kinderen krijgen, vrouwen kiezen voor uw zonen en uw dochters uithuwelijken, die op hun beurt weer kinderen krijgen. Zorg dat u groter wordt in aantal, niet kleiner. Zet u in voor de welvaart van de stad waarheen Ik u verbannen heb, en bidt voor haar tot de Heer, wat van haar welvaart hangt uw welvaart af. – Jeremia 29: 1-14

– Leef jij op je geboortegrond?
– Hoe ben jij verbonden met je woonplek?
– Voel jij je verbonden met de grond waar je woont? Op welke manier wel/niet.

Ook in 2026 houden we weer een zomerweek.

Thea de Ruijter

Thea de Ruijter is samen met Stefan van der Leeden, Nico Smith en Astrid Smith host van de zomer natuurweek.

Handen in de klei, hart bij de schepping

Wat een ochtend! Met een groep vrijwilligers van A Rocha Biesbosch trokken we eropuit om de waterteunisbloem (Ludwigia grandiflora) te lijf te gaan een prachtige, maar foute exoot die in de Biesbosch steeds meer terrein wint.

Een mastjaar, wat is dat?

Het is weer herfst. De bladeren aan de bomen verschieten langzaam van kleur en de vruchten van dit jaar rijpen af. De zomereiken hebben dit jaar een mastjaar, ze hebben extra veel vruchten laten vallen. Een feestmaal dus voor wilde zwijnen, bosmuizen, eekhoorns en gaaien. Best slim van die bomen. Ze produceren dan zoveel vruchten dat de dieren ze niet allemaal op kunnen eten en er dus genoeg overblijven om uit te groeien tot nieuwe bomen. Elk jaar zoveel vrucht dragen lukt niet, dat kost teveel energie. Het bijzondere is dat alle bomen van een soort dit tegelijk doen, alsof ze het hebben afgesproken met elkaar. Want anders werkt het niet natuurlijk.
In de natuur zijn dit soort processen mooi in balans: na een mastjaar zijn ermeer wilde zwijnen, maar als er later weer minder voedsel is, krimpt de populatie weer. Mensen vinden het vaak lastig om maat te houden met wat de natuur hen biedt. We nemen te veel en putten de natuur uit.
 
Met A Rocha Nederland willen wij duurzame samenwerking tussen mens en natuur vormgeven met ons project ‘Het Loofbos’. Een project om bos aan te planten en daar ook actief kerken en christelijke gemeenschappen bij te betrekken. Met Het Loofbos willen we samen handen en voeten geven aan natuurherstel en aan het behoud van biodiversiteit. Om dit mooie gevarieerde bos vol van biodiversiteit te realiseren kunnen we grond kopen met giften die we krijgen, maar we kunnen ook aanhaken bij grondeigenaren die (een deel van) hun grond willen omvormen tot bos. Wij helpen graag mee in dat proces. Wil je ons steunen, heb je interesse of wil je meer weten? Laat het ons weten via loofbos@arocha.org

Oproep tot gebed voor de verkiezingen

Wij, christelijke groene organisaties roepen op te bidden voor de verkiezingen. Laten we bidden om moed om de aarde en alles wat erop leeft te beschermen. Voor onszelf en voor de politici voor wie we kiezen.

Hiervoor schreef bisschop De Korte een gebed, gericht op bemoediging van kiezers en politici. “In de wereld waar de tegenkrachten steeds sterker worden, hebben we moed nodig om het goede te blijven doen. Te luisteren naar onze naasten en steeds weer te zorgen voor ons gemeenschappelijk huis. Hiervoor zijn we afhankelijk van de hulp van onze Schepper.”

Vijf over twaalf
Christenen in het hele land bidden dagelijks om 12:05 uur vanaf de klimaatmars op 26 oktober, tot aan de installatie van het kabinet. Christenen in het hele land bidden dagelijks om 12:05 uur vanaf de klimaatmars op 26 oktober, tot aan de installatie van het kabinet. Annemarthe Westerbeek, mede-organisator: “Door ons elke dag te verbinden aan God en geheel zijn schepping hopen we dat er een bewustzijn ontstaat vanwaaruit we handelen. Het mooie van dit gebed is dat je het overal kan bidden, in het bos, achter je bureau, in de kerk of op je bank”.
Het tijdstip om dagelijks te bidden om vijf over twaalf is symbolisch gekozen, vanwege het overschrijden van de 1,5 graad opwarming van de aarde, met alle gevolgen die dat heeft. Toch blijven we ons inzetten voor een leefbare aarde, omdat we de negatieve gevolgen kunnen beperken en willen blijven zorgen voor alles wat leeft.

Praktisch
We starten met bidden op 26 oktober. Op die dag lopen tienduizenden mensen mee in de Klimaatmars in Den Haag. Je bent welkom om mee te lopen met de groep ‘Christenen voor klimaatrechtvaardigheid’. Geef je op via www.christianclimateaction.nl.
Dagelijks bid je thuis of op je werk het gebed voor Gods schepping. Op 28 en 29 oktober zullen mensen samenkomen om te bidden voor de verkiezingen, ook tijdens die bijeenkomsten bidden we voor zorg voor de schepping.
De gebedskaart kan na de verkiezingen opgestuurd worden naar de politicus op wie is gestemd, met daarop een persoonlijke bemoediging.

Bid mee in jouw gemeenschap en bestel de kaarten via www.verkiezingsgebed.nl.

Wat kun je doen?
Kies wat bij je past:
– Bid mee;
– Bestel de kaarten en stuur deze na de verkiezingen naar de politicus op wie je hebt gestemd;
– Organiseer een klimaatviering in je eigen geloofsgemeenschap;
– Kom naar de ‘klimaatviering’ op 26 oktober om 10.00 uur in de Christus Triomfatorkerk in Den Haag;
– Loop mee met de klimaatmars.

Dit is een initiatief van A Rocha Nederland, Christian Climate Action, Climate Stewards, GroeneKerken, Laudato Si’ Alliantie NL, Micha Nederland.


GEBED VOOR GODS SCHEPPING

Goede Vader,
Alles hebt Gij tot aanzijn geroepen.
Tot op de dag van vandaag zorgt Gij voor uw schepping.
Het vormt een lust voor onze ogen.
Wij erkennen echter dat wij uw wereld ernstig bedreigen.
Ons verlangen naar meer en meer lijkt onverzadigbaar.
Bekeer ons hart en maak ons tot verantwoordelijke mensen.
Geef ons de moed om uw aarde, als ons gemeenschappelijk huis, te beschermen.
Juist nu de tegenkrachten steeds sterker lijken te worden.
In kracht van uw Geest blijven wij ons inzetten voor een veilige plek voor de nieuwe generaties.
Heer, maak ons tot zorgzame mensen voor uw wonderlijke wereld.

AMEN

Voelen en verwonderen

Mijn zoon heeft mij liefde voor de natuur geleerd. Ik ben er niet zo mee opgegroeid en zag het geloof in God vooral als een geestelijke bezigheid die losstond van tastbare dingen. Voor dat geloof kreeg ik mijn zoon niet enthousiast. Hij kon wel vol passie vertellen over tijgers die bedreigd worden. Een stok met bijtsporen van een bever kreeg trots een plek op zijn slaapkamer. En op zijn kinderfeestje wou hij wilde zwijnen spotten.

Het drong tot mij door dat ik de schepping serieus moest nemen voordat hij God serieus kon nemen. Zijn geloof begint met voelen van wat tastbaar is en zich daarna verwonderen over Degene die dit gemaakt heeft.

Als auteur van materialen voor geloofsonderwijs wil ik veel meer kinderen die
ervaring geven van voelen en verwonderen. Daarom vond ik het een voorrecht om samen met A Rocha een serie te ontwikkelen voor kinderen om actief met de natuur aan de slag te gaan. Met de vier programma’s van ‘Voelen en verwonderen’ kunnen ze elk seizoen heerlijk bezig zijn met Gods schepping; tasten, kliederen, ontdekken en al verwonderend respect krijgen voor de Maker.

Ingrid Plantinga

Theoloog en schrijver van materialen voor Lerenindekerk.nl. Je vindt de programma’s van ‘Voelen en verwonderen’ bij A Rocha en bij Lerenindekerk.nl.

Wie nomineer jij voor de Martine Vonkprijs?

Ken jij een christen die zich onvermoeibaar inzet voor de natuur, voor een schoner milieu, het liefst op een stukje grond ergens in Nederland? Iemand die impact maakt, moed toont, zich onderscheidt door een innovatief idee, een goed plan, een inspirerend verhaal? Nomineer die persoon (het mag ook een organisatie zijn) dan voor de Martine Vonkprijs.

Wat is de Martine Vonkprijs?

De Martine Vonkprijs is een aanmoedigingsprijs voor een individu of organisatie die zich op onderscheidende en innovatieve wijze inzet voor een zorgzame omgang met de schepping. Met deze prijs willen de Martine Vonk Stichting en GroenGelovig mensen inspireren tot nieuwe stappen naar een eerlijke en groene wereld. De prijs is vernoemd naar de milieudeskundige Martine Vonk, die in 2019 op 45-jarge leeftijd overleed. Zij zette zich tijdens haar leven onvermoeibaar in voor christelijk-ecologisch denken en handelen. Ze was daarin een echte pionier en een inspirerend voorbeeld voor veel christenen.

De prijs: wij planten een boom!

Het bestuur van de Martine Vonkstichting beoordeelt de inzendingen en de winnaar krijgt, naast een eervolle vermelding en publiciteit, een boom. De boom wordt geplant bij de winnaar in de tuin of, als dat niet mogelijk is, in een natuurgebied van A Rocha Nederland.

De winnaar wordt bekend gemaakt tijdens het GroenGelovig-event op 18 oktober 2025.

Nomineer voor 25 september

Stuur voor 25 september een mail naar contact@martinevonkstichting.nl. Vermeld naast de naam en het verhaal van de genomineerde ook waarom die persoon of die organisatie jou zo inspireert.

Wie verdient volgens jou deze bijzondere aanmoedigingsprijs?