Vrolijk gekleurde vrienden

In 2026 staat A Rocha stil bij het thema ‘Verenpracht’. Wat kunnen vogels  ons leren? En hoe kunnen wij goed voor ze zorgen? We publiceren regelmatig blogs waarin verschillende schrijvers iets delen over dit veelzijdige thema. Deze maand vertellen Anita en Dorine van het VoedselBos over een slim vogeltje.

Ook dit jaar hebben we veel paardenbloemen rond ons huis staan. We houden beiden niet zo van de kleur geel, maar wanneer deze bloemen opkomen in het gras worden we daar toch wel vrolijk van. Veel mensen vinden paardenbloemen in hun gazon niet fijn. Toch is het mooie van paardenbloemen dat de wortels diep in de grond steken. Zo halen ze voedingsstoffen naar boven ook voor planten om hen heen. Bovendien zijn de bladeren en de bloemen ook eetbaar voor de mens. Voor het eerst hebben we de bloemblaadjes, samen met bloemetjes van de sering, gebruikt om er siroop van te maken.

Wij zijn niet de enigen die van paardenbloemen houden. Wanneer de gele bloemen veranderd zijn in ronde pluizenbolletjes is er een rood-zwart-geel-wit kapertje op de kust. Vanaf de grond kan hij er niet altijd bij, maar daar heeft het puttertje iets op gevonden: hij landt op het steeltje van de bloem, en door zijn gewicht zakt de buit naar beneden en kan hij zich te goed doen aan de zaadjes onderaan de parapluutjes. Het is een leuk gezicht om te zien hoe ze, heel snel eigenlijk, een pluizenbol kaalplukken. Ze eten alleen de zaadjes. De rest ligt vervolgens, bijna als een crime scene, naast de steeltjes op de grond. En nu we dit eenmaal weten herkennen we de plekken waar de putter zijn maaltijd heeft gehouden.

Naast paardenbloemen staan ook distels op het menu van de putter. We zien er al veel opkomen. Voor de meeste mensen ook niet ene welkome plant. Toch leveren ook deze planten een bijdrage aan de biodiversiteit in ons VoedselBos. Ze hebben diepe wortels en maken zo de grond geschikt voor bomen en struiken. Een paar dagen geleden zagen we een puttertje snoepen van de veldzuring. Nou, dat staat op dit moment ook volop in ons VoedselBos. Dus het is wat dat betreft een waar paradijs voor onze vrolijk gekleurde vrienden.

Elke dag genieten we heerlijk van alles wat rondvliegt, zingt en tjilpt. Rijk als we zijn met groeiend voedselbos voor de deur waar steeds meer vogels hun thuis vinden.

Anita Bos en Dorine Heij

Anita Bos en Dorine Heij zijn in juni 2022 in het Oost-Groningse Bellingwolde gaan wonen op een perceel van 1,2 hectare, om een VoedselBos aan te planten. Ze hebben Stichting De Pelgrim VoedselBos & BoerderHeij opgericht met als doel handen en voeten te geven aan de opdracht van God om te zorgen voor de schepping, met oog voor schoonheid, voor harmonie, voor creativiteit, voor alle leven, voor een goede bodem, voor ruimte en voedsel voor mens en dier. En anderen te laten zien en ervaren dat voedselproductie mogelijk, haalbaar en lekker is uit een voedselbos. Het VoedselBos is ook A Rocha Partner.

Meer vogels in mijn tuin

Vogelzang, vogelleven, ik geniet er met volle teugen van. Het tsjilpen van de mussen, de fluitende zang van de merel of een van de vele deuntjes van de koolmees maken het tot een feestje in mijn tuin!
Maar er zijn ook vogels die ik in mijn tuin weinig zie of hoor. En dus ben ik op zoek gegaan hoe ik mijn tuin aantrekkelijker kan maken voor een paar van mijn favoriete vogels.

Putter (ook: distelvink). Voor de putter is het hebben van kaardebollen in de tuin ‘de kers op de taart’. Maar ook distels en composieten als de paardenbloem zijn aantrekkelijk voor de putter. En een els in de buurt is mooi meegenomen. Die els gaat in mijn tuin niet lukken, maar de kaardebollen ga ik planten!

Putter

Zwarte roodstaart. Deze vogel komt graag in de buurt van huizen. In de ogen van een zwarte roodstaart is een huis precies een rots, oorspronkelijk komt deze broedvogel voor in middel- en hooggebergtes. Het plaatsen van neststenen maakt het aangenaam voor de zwarte roodstaart om een vaste bezoeker van de tuin te worden. Dus ga ik een neststeen voor de zwarte roodstaart aanschaffen.

Zwarte roodstaart

Groenling (ook: groenvink). Een groenling kent vele groene kleurvariaties en is prachtig om (bezig) te zien. Beplanting met veel zaden trekt de groenling zeker aan. Zo levert de heggenroos een goede gelegenheid voor beschutting en nestmogelijkheid, maar ook voor voedsel. Ook de zonnebloem en de grote kattenstaart zijn aan te raden. Die heggenroos wordt zeker een nieuwe aanwinst voor mijn tuin!

Groenling

Kneu. Deze roodgekleurde vogel (man) spot ik heel af en toe in mijn tuin. Misschien omdat ik de tuin niet ‘winterklaar’ maak. Want de kneu waardeert ook juist in de winter de zaden en kruiden van kaardebol, guldenroede en brandnetels. Toch maar meer van deze soorten in mijn tuin een plek geven voor deze prachtige vogel, zeker omdat hij op de Rode Lijst staat van bedreigde diersoorten.

Kneu

Nu hopen dat ik met deze aanpassingen bovenstaande favoriete vogels (vaker) kan spotten in mijn tuin.

Tekst: Wilma van de Veen | foto’s: Unsplash

Nestkastjes voor mezen bij A Rocha Heuvelrug

Een mooi voorbeeld van directe hulp aan vogels is het nestkastenproject van A Rocha Heuvelrug in Veenendaal. Al jarenlang worden samen met leerlingen van de Calvijnschool nestkastjes voor mezen gebouwd, opgehangen bij de oude begraafplaats en gemonitord. Zo leren kinderen niet alleen meer over vogels en natuurbeheer, maar ervaren ze ook hoe zij zelf kunnen bijdragen aan herstel van de natuur.

A Rocha Het Hogeland plant Vogelbosje in Bedum aan

Acht bevlogen vrijwilligers van A Rocha Het Hogeland plantten 66 bomen en struiken in Ter Laan, een buurtschap ten noorden van Bedum. Het nieuwe ‘vogelbosje’ bestaat uit meidoorn, sleedoorn, gelderse roos, vlier, hondsroos, egelantier, haagbeuk en hazelaar. Deze soorten trekken vogels en insecten aan en verrijken de lokale natuur. De bomen waren over van het Voedselbos in Zwolle, zo kregen deze bomen toch een goede plek. “Het was heel leuk en gezellig om te doen!”

 

WhatsApp Image 2026-03-10 at 07.43.19
WhatsApp Image 2026-03-10 at 07.43.20

Een nieuwsgierig buizerdjong

In 2026 staat A Rocha stil bij het thema ‘Verenpracht’. Wat kunnen vogels  ons leren? En hoe kunnen wij goed voor ze zorgen? We publiceren regelmatig blogs waarin verschillende schrijvers iets delen over dit veelzijdige thema. Deze maand vertellen Anita en Dorine van het VoedselBos over een  bijzonder nieuwsgierige vogel.

Op een mooie dag in juli lopen we met ons broodje en een kop thee naar de picknicktafel en gaan in het zonnetje zitten lunchen. Plotseling komt er een buizerdjong rakelings overvliegen. Hij strijkt neer op de geodome in de buurt. Even later vliegt hij door, maakt een bocht en landt boven ons hoofd op de pergola. We duiken een beetje weg, wat een imposant dier, zelfs al is het nog een jong!

Al een paar dagen hoorden we regelmatig het geroep van deze jonge buizerd. Meestal vanuit de oude eiken of essen naast ons huis. Zijn moeder zat of vloog in de buurt, maar leek niet elke keer te reageren op zijn roep. Interessant om de interactie tussen moeder en kind zo te observeren. Eén van de vele genietmomenten nu we ‘buiten wonen’. Prachtige vogels zijn het; met een spanwijdte van ruim een meter. En elke buizerd is weer anders qua kleur en verenpatroon.

Het vrouwtje vliegt elke dag over ons VoedselBos of zit op een paaltje muizen te spotten. Dat vinden we prima, zo houdt ze de muizenpopulatie een beetje in toom. Soms scharrelt ze op het land naast ons en zoekt ze onder andere regenwormen. Helaas stonden onze krielkippen ook op haar menu. Om de rest van onze kippen tegen haar en haar soortgenoten te beschermen hebben we maar snel een net over de kippenren gespannen.

Regelmatig als de moederbuizerd op een paal van het hek rondom het VoedselBos zit, komt er een clubje kraaien aan. Ze proberen haar te verjagen; doen schijnaanvallen en lijken haar wat te plagen. Mobbing heet dat, leren we van internet, wanneer we op zoek gaan naar de betekenis van dit gedrag. Na een poosje heeft ze er genoeg van en vliegt kalm weg met nog wat kraaien in haar kielzog.

Het jong zit nog steeds vlak boven ons hoofd. We zitten heel stil en genieten vol verbazing van deze mooie buizerd die ineens zo dichtbij is. Een stevige vogel met zwarte kraalogen, en grote, stoere, krachtige gele poten. We zijn zelfs een beetje bang zoals hij nu zo boven onze hoofden zit. Maar het jong vindt het zelf kennelijk ook wat ongemakkelijk en vliegt weg. Maar interesse in ons VoedselBos heeft hij zeker, even later spotten we onze jonge vriend terwijl hij ons informatiebord bestudeert. Alsof hij wil weten wat hier te halen valt, wat hier groeit, wie hier leeft. Alsof hij – net als wij – probeert te begrijpen hoe dit stukje land in elkaar steekt.

Anita Bos en Dorine Heij

Anita Bos en Dorine Heij zijn in juni 2022 in het Oost-Groningse Bellingwolde gaan wonen op een perceel van 1,2 hectare, om een VoedselBos aan te planten. Ze hebben Stichting De Pelgrim VoedselBos & BoerderHeij opgericht met als doel handen en voeten te geven aan de opdracht van God om te zorgen voor de schepping, met oog voor schoonheid, voor harmonie, voor creativiteit, voor alle leven, voor een goede bodem, voor ruimte en voedsel voor mens en dier. En anderen te laten zien en ervaren dat voedselproductie mogelijk, haalbaar en lekker is uit een voedselbos. Het VoedselBos is ook A Rocha Partner.

Succesvol broedseizoen zwarte sterns in de Schellerwade

zwarte stern zwolle 2
zwarte stern zwolle 3
zwarte stern zwolle 4
zwarte stern zwolle 5
zwarte stern zwolle
In april 2025 zijn onze enthousiaste vrijwilligers van A Rocha Zwolle in de Schellerwade aan de slag gegaan met het plaatsen van nestvlotjes voor de zwarte stern (Chlidonias niger).

Zwarte sterns broeden graag op de drijvende waterplant krabbenscheer, maar die soort is de afgelopen jaren drastisch afgenomen. En dat brengt de zwarte stern in het nauw. Intensief beschermingswerk, waaronder het uitleggen van kunstmatige nestvlotjes, biedt uitkomst voor deze prachtige vogels. Toch is het altijd weer een verrassing in hoeverre de nestvlotjes tot broedsucces leiden. Remco Visser en Peter Jan de Vries hebben de tellingen gedaan. Er zijn 20 nestvlotjes geplaatst. Op 13 daarvan is succesvol gebroed. Er zijn 24 kuikens waargenomen, waarvan er waarschijnlijk 17 zijn uitgevlogen. Een mooi resultaat in vergelijking met de voorgaande jaren, waarin er minder broedsucces was.

Blog | Vogeltrek

Onderstaande tekst komt uit Dagboek voor natuurliefhebbers van Jaap Oosterhuis. Het zijn vier dagen uit de maand oktober over vogeltrek.

Vogeltrek

Oktober is een maand waarin heel veel vogeltrek plaatsvindt, het is mijn favoriete maand om naar (trek)vogels te kijken. Met een niet te harde wind uit het zuiden of zuidoosten kun je in deze tijd van het jaar grote aantallen trekkende vinken, kepen, veldleeuweriken en lijsters zien. In sommige jaren trekken ook veel mezen door. Graspiepers vliegen nu ook in grote aantallen naar het zuiden, evenals goudplevieren en spreeuwen.
Vogeltrek is een fascinerend gebeuren waar al heel veel onderzoek naar is gedaan, maar wat nog vele geheimen kent. Het is elk jaar weer een prestatie van formaat dat al die vogels hun reis van hun broedgebieden naar de overwinteringsgebieden en omgekeerd weten te volbrengen. Kijkend naar trekvogels besef ik altijd weer dat ikzelf ook een reiziger ben. Deze wereld is niet mijn eindbestemming, ik ben onderweg naar het land voorbij de horizon, het Koninkrijk van God. De pelgrimsreis die ik in dit leven moet volbrengen is uitdagend, onderweg zijn er gevaren en hindernissen. De reis kan voor mijn gevoel lang duren, soms voel ik me moe. Maar al die vogels die jaarlijks door weer en wind hun reis tot een goed einde weten te brengen, stimuleren mij om vol te houden, om vrolijk en onbevangen onderweg te blijven en niet op te geven.

 

Genade en glorie schenkt de HEER, zijn weldaden weigert Hij niet aan wie oprecht hun weg gaan. (Psalm 84:12)
Hoe vinden trekvogels de juiste weg? Stel dat ze onderweg door slecht weer uit koers raken, hoe kunnen ze zich dan heroriënteren? Vogeltrek is een onderwerp van veel studie geweest. Er zijn aanwijzingen dat vogels gebruik maken van landschapskenmerken zoals kustlijnen, gebergten, rivieren en zelfs snelwegen. Maar trekvogels oriënteren zich ook aan de hand van de stand de zon of de sterren. Daarnaast is aangetoond dat ze het aardmagnetisch veld waarnemen en zelfs gebruik maken van geluiden. Vogels kunnen bijvoorbeeld de zee horen en aan de hand daarvan hun positie en richting bepalen. Onderzoek heeft ook aangetoond dat vogels onweer op grote afstand kunnen horen en zodoende kunnen vermijden tijdens hun reis. Sommige vogels schijnen zelfs hun reukzin te gebruiken tijdens de trek, dit is bijvoorbeeld aangetoond bij kleine mantelmeeuwen die de Oostzee op grote afstand kunnen ruiken.
Een deel van de kennis die vogels nodig hebben, moet zijn overgeërfd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de koekoek waarvan de oudere vogels eerder wegtrekken dan de jongen. Andere vogels leren de juiste trekrichting van hun ouders. Kortom, het vinden van de juiste weg gaat op heel veel verschillende manieren. Voor de vogel zelf is de belangrijkste vraag echter niet hoe hij de juiste weg vindt, maar óf hij de juiste weg vindt.
Zie of ik geen verkeerde weg ga, en leid mij op de weg die eeuwig is. (Psalm 139:24)

Voor trekvogels hangt het bereiken van hun bestemming in belangrijke mate af van hun voeding. Ze lijken aan te voelen hoeveel ‘brandstof’ ze voor hun reis mee moeten nemen, waarbij ze enerzijds niet te zwaar mogen zijn tijdens het vliegen, maar anderzijds wel genoeg reserve moeten hebben om hun bestemming te halen. Het is fascinerend dat ze die afweging kunnen maken tijdens het eten.
Voordat vogels op reis gaan moeten ze ‘opvetten’ zoals dat heet, maar ook tijdens de trek moeten ze van tijd tot tijd bijtanken. Tijdens de trek veranderen vogels soms van voedselstrategie. Zo eten veel zangvogels tijdens de najaarstrek bessen, ook uitgesproken insecteneters kiezen daar soms voor. Ze vetten er minder van op, maar bessen bevatten snelle suikers waar de vogels weinig moeite voor hoeven doen en waar ze de nodige kilometers op kunnen maken. Zo zag ik een keer een grasmus die aan het einde van de zomer bessen van de wegedoorn at. In Amerika schijnen boerenzwaluwen (dezelfde soort als de Europese) voorafgaand aan de herfsttrek ook tijdelijk op het eten van bessen over te stappen.
Gelovigen zouden zich moeten realiseren dat ook voor hen de juiste voeding van levensbelang is als ze hun pelgrimsreis tot een goed einde willen brengen.

U moet geen moeite doen voor voedsel dat vergaat, maar voor voedsel dat blijft en eeuwig leven geeft; de Mensenzoon zal het u geven. (Johannes 6:27)

Vogels zijn tot indrukwekkende vliegprestaties in staat, doordat ze een uniek ademhalingssysteem hebben. Het is zo opgebouwd dat er een continue luchtstroom is in één richting. Ze hoeven dus niet in en uit te ademen zoals wij dat gewend zijn en nemen zuurstof veel efficiënter op. Hierdoor kunnen ze lang aan één stuk door vliegen op een hoge snelheid, zelfs op grote hoogte waar de lucht ijler is.
Zoals trekvogels afhankelijk zijn van een continue stroom zuurstof door hun lichaam, zo kunnen gelovigen niet zonder de heilige adem van God. Psalm 103 zegt dat we leven op de adem van Gods stem. Bidden is je daarvoor openstellen, het wordt ook wel eens vergeleken met ademhalen.
Pelgrims onderweg kunnen niet zonder gebed. Paulus schrijft in een van zijn brieven zelfs dat we moeten bidden zonder ophouden (1 Thessalonicenzen 5:17). Dat laatste betekent wat mij betreft niet dat we zo lang mogelijk moeten proberen te bidden, Jezus zelf heeft ons immers verzekerd dat het geheim van bidden niet afhangt van het aantal woorden dat we gebruiken. Maar of je nu kort of lang bidt, laat het een dagelijkse gewoonte zijn om je handen te vouwen, om zo in contact te blijven met de heilige adem van God. Zoals onze Schepper de vogels een bijzonder ademhalingsstelsel gaf, gaf Hij mensen handen om te vouwen.

Overdag bewijst de HEER mij zijn liefde, ’s nachts klinkt een lied in mij op, een gebed tot de God van mijn leven. (Psalm 42:9)

Jaap Oosterhuis

Jaap Oosterhuis heeft Dagboek voor natuurliefhebbers geschreven: een prachtig dagboek voor mensen die meer willen weten over de natuur. Tegelijk verbindt dit boek de natuur met het grote verhaal van God. Je kunt Jaap ook boeken als spreker.

A Rocha Zwolle bouwt muizenruiters langs de IJsseldijk

Muizenruiters in Zwolle langs de IJsseldijk
Muizenruiters bouwen
Muizenruiters bouwen
Ot en Sien-landbouw terug? Nee, deze hooihopen – zogeheten muizenruiters – leveren een bijdrage aan ecologisch waardevol landschap. A Rocha Zwolle heeft vier muizenruiters gemaakt langs de IJsseldijk, op terrein van en in samenwerking met Vitens. Muizenruiters – zes stokken en een paar lagen hooi – zijn schuilplaats voor muizen en tegelijk een cafetaria voor uilen en torenvalken. Vroeger werden ruiters door boeren gebruikt om hooi te drogen. Dank aan Wim Eikelboom, Rob Elfring en Gerben Visser.

Nestvlotjes voor de zwarte stern in Schellerwade bij Zwolle

De Schellerwade is een prachtige oude rivierarm van de IJssel, aan de westkant van Zwolle bij Oldeneel, waar elk jaar veel vogels broeden. Een van de vogels die in het verleden in de Schellerwade heeft gebroed is de zwarte stern. Om de zwarte stern een handje te helpen hebben vrijwilligers van A Rocha Zwolle, net als voorgaande jaren, zaterdagochtend 20 april 20 nestvlotjes uitgelegd in de Schellerwade. Drijvende bladeren zoals de krabbescheer zijn van nature mooie nestlocaties. Door het verdwijnen van krabbescheer is de zwarte stern in aantal sterk achteruit gegaan. Door het neerleggen van drijvende vlotjes helpen we de zwarte stern een handje. In de komende weken keren de zwarte sterns terug en hopelijk kiezen deze sierlijke vogels de Schellerwade uit om te broeden. Vanaf de dijk zijn de vlotjes zichtbaar en kan iedereen meegenieten als de vogels hier weer neerstrijken.

Dit jaar heeft Ecogroen B.V. uit Zwolle een bijdrage geleverd voor het aanpassen en plaatsen van de vlotjes. De Schellerwade is particulier bezit. De eigenaren hebben toestemming gegeven voor leggen van de broedvlotjes, omdat ze het een goede zaak vinden als de vrij zeldzame, grijsgekleurde watervogel weer terugkeert aan de stadsrand van Zwolle.

20240420_094357
20240420_121736
IMG-20240420-WA0007
IMG-20240420-WA0011
IMG-20240420-WA0013