Winter nature challenge – week 1

Maandag 21 december – Wat bloeit er in de winter? 

Wat ga je doen: Je gaat op zoek naar bloeiende bloemen en planten

Winterakoniet. Foto: Pxhere

Je zou het niet zeggen, maar er zijn planten die in december al beginnen te bloeien. Zeker na een zachte en zonnige herfst. Een vroege bloeier is de winterakoniet. Kijk vandaag maar eens of je deze al kunt vinden. Deze Stinsenplant zie je vaak in tuinen. Maar ook struiken en bomen die bloeien in de vorm van katjes kun je nu al in bloei aantreffen, zoals de Hazelaar of de Els.

Soorten die het hele jaar bloeien zijn er ook. Bijvoorbeeld madeliefjes, straatgras, paarse dovenetel, klein kruiskruid en vogelmuur. En dan zijn er nog de dappere doorbloeiers, die in december nog even volhouden, zoals klimop, gevlekte dovenetel, herderstasje, dagkoekoeksbloem en stinkende gouwe.

Doen: maak vandaag een wandeling in je buurt en speur naar bloeiende wilde planten, struiken of bomen. Gebruik eventueel de app Plantnet om de bloemen te determineren. Hoeveel verschillende bloeiende planten kun je vinden?

Tip: Kijk op Flora van Nederland voor meer informatie over bloeiende planten in december.

Dinsdag 22 december – Vogels in de winter 

Wat ga je doen: Je gaat ontdekken welke vogels er in de winter te zien zijn.

Wintergasten, doortrekkers en jaarvogels.

In het najaar vindt er ieder jaar een grote volksverhuizing plaats onder vogels. Veel vogels die we hier in de zomer aantreffen, trekken in het najaar naar het zuiden. In de winter vind je daarom geen zwaluwen en zangvogels zoals de tuinfluiter, de fitis, de tjiftjaf en de nachtegaal.

Boomklever. Foto: Pxhere

Maar er zijn ook vogels die vanuit het noorden naar ons land komen en hier overwinteren: verschillende soorten zwanen en ganzen, en ook de koperwiek en de keep. Dat zijn de wintergasten. Tijdens de trek strijken hier ook nog wel eens vogels neer om even bij te komen en bij te eten voordat ze verder trekken: de doortrekkers. Zo kun je tijdens de trek in Nederland de visarend, beflijster of kleine vliegenvanger aantreffen. Tenslotte zijn er nog de jaarvogels, die zijn honkvast en tref je het hele jaar door in Nederland aan. Bekende voorbeelden zijn de huismus, de koolmees, de pimpelmees, de zwarte kraai en de ekster. Ook bosvogels zoals de grote bonte specht, de boomkruiper en de boomklever blijven hier het hele jaar.

Doen: maak een wandeling en kijk welke vogels je tegenkomt. Nu de bomen kaal zijn, zijn vogels goed te zien. Welke soorten zijn het? En kun je erachter komen of het een wintergast, doortrekker of jaarvogel is?

Tip: gebruik de online vogelgids van de Vogelbescherming. Bij elke vogelsoort staat onder ‘leefwijze’ informatie over de trek.

Woensdag 23 december – Zoogdieren 

Wat ga je doen: Je onderzoekt welke zoogdieren een winterslaap houden en waar ze dat doen.

Wat is een winterslaap?

Zoogdieren die in winterslaap gaan, verlagen hun lichaamstemperatuur om energie te besparen. Ook de stofwisseling, de hartslag en het ademhalingsritme vertragen. Zo kan een dier de winter overleven zonder voedsel, wat dan moeilijk te vinden is. Het teert op de vetreserves die in de zomer en de herfst zijn aangelegd. Bekende voorbeelden van dieren die in winterslaap gaan zijn vleermuizen en egels.

Egels

Foto: Monika Stawowy – Pxhere

Egels zijn een groot deel van het jaar in winterslaap: van nov-dec tot april-mei. Ze kunnen wel af en toe wakker worden. De lichaamstemperatuur daalt in winterslaap van 35 ºC tot slechts 10 ºC. Ze verliezen in de winter ongeveer 30% van hun gewicht. In het voorjaar worden ze wakker en halen ze het gewichtsverlies weer in door het eten van o.a. kevers, rupsen, regenwormen en slakken.

De egel maakt zijn winternest vaak in de grond, tegen een schutting aan, in een schuurtje of in een takken- of composthoop. Het winternest kan een doorsnee hebben van tot een halve meter.

Doen: check je tuin. Is deze geschikt voor egels? Kunnen ze vrij in en uit lopen? Zijn er rommelige hoekjes waar ze zich kunnen verschuilen? Kijk wat je zou kunnen doen om je tuin een betere plek te maken voor egels.

Tip: Meer weten over egels in je tuin en hoe je ze kan helpen? Kijk dan eens op de website van de Egelbescherming. Producten speciaal voor egels kun je onder andere vinden bij Vivara.

Donderdag 24 december – Sterren in de natuur 

Sterrenmos. Foto: Pxhere

Rondom Kerst krijgt de ster veel aandacht. Het is niet alleen ‘een lichtpunt in donkere tijden’, maar ook een verwijzing naar de ster van Bethlehem en de komst van Jezus Christus.

In de natuur zijn ook veel sterren te vinden. En er is voldoende materiaal om sterren mee te maken.

Wat ga je doen: Je gaat op zoek naar sterren in de natuur en je gaat zelf een ster maken.

Sterren in het bos

Maak een wandeling in een bos en ga op zoek naar sterren. Bijvoorbeeld sterrenmos (ook haarmos genoemd). Zie je nog meer stervormen?

Neem iets mee waarop je kan liggen. Ga in een stuk bos waar de bomen dicht bij elkaar staan eens op je rug liggen. Welke vormen zie je nu tegen de lucht?

Maak een ster

Optie 1: Verzamel takjes, mos en andere materialen en maak er op de grond een stervorm van. Neem een mooie foto en gebruik deze om drie mensen een gezegende Kerst te wensen. Delen via social media mag natuurlijk ook!

Optie 2: Verzamel materialen om thuis een ster mee te maken:

Wat heb je nodig: 6 takken van gelijke lengte, wol of ander draad, natuurlijke materialen om de ster mee te versieren, zoals (kleine) dennenappels. Kijk hier voor een voorbeeld en instructies.

 

Met dank aan Wilma van de Veen van A Rocha Ede

 

Vrijdag 25 december: Verstopt nieuw leven 

Wat ga je doen: Je gaat op zoek naar knoppen van bloemen of bladeren in bomen en struiken.

In de winter zijn veel bomen en struiken kaal, en lijkt er niet veel te gebeuren. Maar in de voorafgaande zomer en herfst zijn de knoppen van bloemen en bladeren al aangelegd.

Doen: maak een wandeling in je buurt, of in een bos, en kijk goed naar de kale takken van bomen en struiken. Zie je de knoppen al zitten? En kun je erachter komen of het knoppen van bladeren of van bloemen (bloesem) zijn?

Tip: Maak er vandaag een meditatieve wandeling van. Denk na over hoe het nieuwe leven al verstopt zit in het oude. Zo vind je sporen van hoop, ook als het buiten donker en grijs is.

Volg A Rocha op Twitter, Facebook of Instagram en deel wat je ziet! #arochanaturechallenge

Meer weten over A Rocha? Kijk hier wat we doen en hoe je A Rocha kunt steunen.

Climate Stewards en A Rocha lanceren Plastic Free February 3 december 2020
Winter nature challenge start op 21 december 3 december 2020
A Rocha nieuws
Blog: bedreigde diersoorten redden? 29 oktober 2020
Jan van der Stoep bestuurslid A Rocha Internationaal 24 oktober 2020