Het einde van fossiele brandstoffen? De resultaten van COP28

Eigenlijk zou COP28 op dinsdag 11 december om 11 uur ‘s ochtends worden afgesloten, maar tegen de avond van die dag leek een overeenstemming over een definitieve tekst nog ver weg. Dit leidde weer tot speculatie over de vraag of de COP opnieuw zou eindigen in een impasse, zonder overeenstemming over een definitieve tekst. Maar op woensdag 13 december werden we wakker met het nieuws dat er een ‘historische’ overeenkomst was bereikt met daarin een tekst over het afbouwen van fossiele brandstoffen. Is dit akkoord een signaal voor het einde van fossiele brandstoffen of slechts de bekende holle retoriek? Hannah Eves, A Rocha UK’s beleids- en campagneleider, legt uit wat de uitkomst is en wat het betekent voor klimaat en natuur.

De UAE Consensus

COP28, de 28e jaarlijkse VN Klimaattop, is zojuist afgesloten in Dubai. Na de gespannen laatste twee dagen werd er op woensdagochtend 13 december de balans opgemaakt, de zogeheten ‘UAE Consensus’ (De Consensus van de Verenigde Arabische Emiraten). Dit document heeft als doel de voortgang van landen te meten op het gebied van maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan, afgezet tegen wat is vastgelegd in het Akkoord van Parijs (de temperatuur zo dicht mogelijk bij 1,5 graden opwarming houden). Daarom stonden fossiele brandstoffen centraal in de discussies. De wetenschap maakt immers al lange tijd duidelijk dat we niet door kunnen gaan met het verbranden van kolen, olie en gas als we de ergste gevolgen van klimaatverandering willen voorkomen. Dit was dus het moment voor landen om eens goed te kijken hoe hun beleid en de uitvoering daarvan zich verhouden tot de urgentie van de klimaatcrisis.

Gemengde gevoelens

Het eindresultaat van COP28 werd ontvangen met gemengde gevoelens. Aan de ene kant is dit de eerste keer dat de belangrijkste oorzaak en aanjager van klimaatverandering – het verbranden van fossiele brandstoffen – in de tekst wordt erkend. Dit is niet onbelangrijk en het feit dat de tekst expliciet verwijst naar het afbouwen van het gebruik van fossiele brandstoffen in plaats van alleen het verminderen van emissies, maakt het moeilijker voor regeringen om op dezelfde voet door te gaan met fossiele brandstoffen. Het vormt dus een nuttig instrument om de politieke leiders van een land aan te zetten tot meer actie. De taal in het document is echter alom bekritiseerd als zwak, omdat deze niet voldoet aan wat we volgens de wetenschap nodig hebben, namelijk een snelle beëindiging van het gebruik van fossiele brandstoffen. De tekst is alleen maar een oproep aan landen om af te stappen van fossiele brandstoffen.

Waterdichte afspraken?

De UAE Consensus is zeker ook niet waterdicht, in dat het regeringen de kans geeft om de noodzakelijke actie van het terugdringen van fossiele brandstoffen te vermijden. Bijvoorbeeld, door zich alleen te concentreren om koolstof op te vangen en op te slaan – een technologie die nog niet op grote schaal is uitgeprobeerd – en te investeren in hernieuwbare energie. Het kan niet het een of het ander zijn. We moeten fossiele brandstoffen snel afbouwen en tegelijkertijd investeren in klimaatoplossingen. Hoewel de tekst van de overeenstemming dan baanbrekende mag zijn, het is duidelijk dat we in werkelijkheid nog steeds niet zo snel vooruitgang boeken op klimaatgebied als waar klimaatwetenschappers al lange tijd op aandringen.

We moeten fossiele brandstoffen snel afbouwen en tegelijkertijd investeren in klimaatoplossingen.

Klimaatschadefonds

Op de tweede dag van COP28 werd er een consensus bereikt over de oprichting van een klimaatschadefonds. Een fonds om de schadelijke gevolgen van klimaatverandering te kunnen bekostigen voor landen die niet de middelen hebben om zich te weren tegen de gevolgen klimaatverandering. Dit klimaatschadefonds, waar meer dan tien jaar voor is gestreden, is bemoedigend, maar de klimaatschade in ontwikkelingslanden wordt in sommige studies al
geschat op meer dan 400 miljard dollar per jaar – en zal naar verwachting nog toenemen. De “Loss and Damage Collaboration” heeft tijdens de COP28 dan ook kritiek geuit door te zeggen dat het klimaatschadefonds meer gericht is op wat ontwikkelde landen nodig hebben om het fonds te financieren dan op de behoeften van huishoudens, gemeenschappen en landen die zich in de frontlinie van de klimaatcrisis bevinden. Het is dus duidelijk dat we nog steeds cruciale klimaatfinanciering missen voor landen die te maken krijgen met de ergste gevolgen van klimaatverandering. John Silk, de onderhandelaar van de Marshalleilanden, vergeleek de uiteindelijke overeenkomst met een “kano met een lekkende romp vol gaten” en zei “we moeten hem te water laten omdat we geen andere optie hebben”.

Natuur

We weten dat het herstellen van de natuur, vooral onze ‘carbon sinks’, zoals bossen en veengebieden, een integraal onderdeel moeten zijn van klimaatactie. Het is dus ook zeer positief om de opname van een ontbossingsdoelstelling voor 2030 in de UAE-Consensus te zien. De tekst “benadrukt het belang van het behoud, de bescherming en het herstel van natuur en ecosystemen voor het bereiken van de temperatuurdoelstelling zoals vastgelegd in het Akkoord van Parijs”. Dit is een nuttige erkenning van de cruciale rol van de natuur in klimaatdebatten. Er wordt geschat dat ongeveer een derde van de emissiereducties die we nodig hebben, kan komen van op de natuur gebaseerde oplossingen. We zijn daarom blij dat de natuur in de tekst wordt genoemd. Als we er echter niet in slagen om de verbranding van fossiele brandstoffen geleidelijk af te bouwen en de temperatuur wereldwijd daardoor stijgt, treedt er wel een probleem op. De opwarming van de aarde is niet goed voor de veerkracht van bossen tegen droogte, brand en ziekten. De tekst wijst dan ook op de noodzaak van ondersteuning van investeringen in de natuur op basis van “de best beschikbare wetenschap en de kennis van inheemse volken en lokale kennissystemen”. Het is bemoedigend om te zien dat de expertise van inheemse volken wordt erkend en we verwelkomen deze focus op het centraal stellen van de lokale gemeenschap in elke op de natuur gebaseerde oplossing. Dit is de eerste keer dat de 2030-ontbossingsdoelstelling is opgenomen in een VN-Akkoord, de Glasgow Declaration on Forests ondertekend door 130 landen was nog te vrijblijvend in dit opzicht, maar dat is nu veranderd in de huidige afspraak tussen 200 landen. Maar, zoals Fernanda Carvalho, beleidsbepaler Global Climate en Energy bij het WNF, zei: “Het is teleurstellend om te zien dat landen de aanbeveling van het IPCC om 30 tot 50% van alle ecosystemen te beschermen niet hebben opgenomen. Dit had het moment moeten zijn waarop landen zich verplichtten om de noodsituaties van het klimaat en de natuur parallel aan te pakken”. Er is nog zoveel te doen.

Het is bemoedigend om te zien dat de expertise van inheemse volken wordt erkend en we verwelkomen deze focus op het centraal stellen van de lokale gemeenschap in elke op de natuur gebaseerde oplossing.

Wat jij kan doen

Hoe kunnen wij, als christenen die veel om de natuur geven, hierop reageren?
Hier zijn drie manieren om te beginnen:

  1. Laat van je horen. De opname van fossiele brandstoffen in de tekst, hoewel zwak geformuleerd, creëert een kans voor ons om aan te dringen op verdere actie. Landen kunnen immers meer doen wat betreft het stoppen met fossiele brandstoffen dan waartoe de COP28 tekst hen oproept. Roep politieke partijen op om in hun beleid prioriteit te geven aan natuur en klimaat. De campagne Nature 2030, in het Verenigd Koninkrijk, biedt een routekaart met 5 belangrijke beleidsmaatregelen om ons op weg te helpen naar de belofte om 30% van het land en de zee wereldwijd te herstellen en het verlies aan biodiversiteit in 2030 een halt toe te roepen. Een van de krachtigste middelen die je hebt om verandering teweeg te brengen is te stemmen en je uit te spreken, door je parlementslid te schrijven – of beter nog te ontmoeten – om met hem of haar te praten over wat je graag zou willen zien op het gebied van klimaat en biodiversiteit. Lees je in over deze onderwerpen en schrijf naar je volksvertegenwoordigers hierover.
  2. Bid. Bid dat onze leiders, zowel hier als wereldwijd, de moed zullen hebben om de reeds gedane toezeggingen te implementeren en verder en sneller te gaan met klimaatactie. En bid ook voor hen die geconfronteerd worden met de meest catastrofale en onrechtvaardige gevolgen van klimaatverandering.
  3. Moedig anderen aan. Praat met je kerk en je lokale gemeenschap. Begin het gesprek over klimaatproblemen en biodiversiteitsverlies, en denk na over hoe je anderen kunt mobiliseren om op te komen voor de natuur.

 

Geschreven door Hannah Eves, werkzaam bij A Rocha UK. Vertaald door William de Jong.

 

 

workshop kinderwerk 1 februari 2024
Uitbreiding leefgebied aardbeivlinder 24 januari 2024
A Rocha nieuws
Kom naar het A Rocha winterweekend 18 januari 2024
COP28: Waar gaat het over en kan jij zelf doen? 27 november 2023